Pergole z obrotowymi lamelami pozwalają regulować ilość światła docierającego na taras i zmieniać stopień otwarcia dachu w zależności od pory dnia oraz położenia słońca. Spotykamy je pod różnymi nazwami – jako pergole lamelowe, pergole żaluzjowe lub pergole bioklimatyczne. Wszystkie te określenia odnoszą się do konstrukcji z dachem wykonanym z ruchomych lameli aluminiowych.
Choć zasada ich działania wydaje się podobna, różnice pomiędzy poszczególnymi rozwiązaniami są znaczące. Lamele mogą obracać się w różnym zakresie, a w niektórych konstrukcjach również przesuwać, odsłaniając znaczną część dachu.
W BravoFive realizujemy projekty w oparciu o różne systemy aluminiowych pergoli lamelowych, dzięki czemu możemy porównać ich możliwości nie tylko na podstawie parametrów technicznych, ale przede wszystkim doświadczeń z konkretnych realizacji. AXIS, AEROLUX, pergola w Dołujach, S400, BIO 230 i BIO 120 różnią się zakresem obrotu lameli, sposobem otwierania dachu oraz możliwościami regulowania światła docierającego na taras.
Pergola lamelowa, żaluzjowa czy bioklimatyczna?
Różne określenia wynikają przede wszystkim ze sposobu, w jaki opisujemy konstrukcję i działanie dachu.
Nazwa pergola lamelowa odnosi się bezpośrednio do aluminiowych lameli. Określenie pergola żaluzjowa dobrze oddaje zasadę ich działania – zmiana kąta ustawienia lameli pozwala regulować dopływ światła. Z kolei nazwa pergola bioklimatyczna podkreśla możliwość wpływania na warunki panujące pod dachem poprzez odpowiednie ustawienie jego ruchomych elementów.
W praktyce wszystkie trzy nazwy odnoszą się do tej samej grupy konstrukcji – pergoli z ruchomymi lamelami. Różnice stają się widoczne dopiero wtedy, gdy przyjrzymy się sposobowi otwierania konkretnego dachu.
Kąt obrotu lameli to nie wszystko
AXIS umożliwia obrót lameli do 85°, AEROLUX do 90°, a w pergoli wykonanej przez nas w Dołujach zakres obrotu wynosi 0–110°. S400 pozwala na obrót w zakresie 0–135°, natomiast BIO 230 i BIO 120 0–175°.
Samo zestawienie tych wartości nie pokazuje jednak, jak szeroko można rzeczywiście otworzyć dach.
Dobrym przykładem jest AEROLUX. Lamele nie tylko zmieniają kąt nachylenia, ale również przesuwają się, otwierając taras na niebo. Mniejszy maksymalny kąt obrotu nie oznacza więc mniejszego otwarcia dachu. W AEROLUX możliwość przesuwania lameli pozwala odsłonić znacznie większą jego część niż w pergoli, w której lamele wyłącznie obracają się wokół własnej osi.
Dlatego liczba stopni jest dla nas jednym z parametrów dachu, a nie skalą jakości poszczególnych pergoli.
Kierunek lameli, ich obrót a położenie słońca
W pergoli lamelowej znaczenie ma nie tylko stopień otwarcia dachu, ale również orientacja lamel względem światła słonecznego.
Ustawienie pergoli i kierunek pracy lameli odnosimy do toru słońca, tak aby ich położenie można było dopasować do zmieniającego się w ciągu dnia kierunku światła. Pozwala to ograniczać bezpośrednie nasłonecznienie lub otwierać dach na naturalne światło wtedy, gdy jest ono pożądane.
Światło od strony południowej inaczej kształtuje przestrzeń pod pergolą niż od zachodu, gdzie nisko położone popołudniowe słońce dociera głębiej na taras. Dlatego znaczenie mają również bryła domu, istniejące zacienienie oraz otoczenie tarasu.
Wymiary i parametry techniczne są więc tylko jednym z elementów aluminiowej pergoli z obrotowymi lamelami. Położenie konstrukcji, układ lameli oraz sposób ich obrotu mają bezpośredni wpływ na możliwości regulowania światła w ciągu dnia.
AXIS – pergola z obrotowymi lamelami do 85°
W AXIS ruch lameli opiera się na klasycznej zasadzie pergoli żaluzjowej. Ich płynny obrót pozwala przejść od zamkniętego dachu do ustawienia wpuszczającego więcej naturalnego światła.
Realizacje AXIS w Podjuchach, Radomierzycach i Berlinie pokazują, jak ten sam system może współgrać z zupełnie różnymi przestrzeniami. Każda z nich została dopasowana do architektury domu i indywidualnego układu tarasu.
Ten sam mechanizm dachu może więc kształtować przestrzeń w zupełnie inny sposób, zależnie od proporcji konstrukcji, jej położenia względem domu, orientacji tarasu oraz kierunku ułożenia lameli.
AEROLUX – pergola lamelowa z rozsuwanym dachem
AEROLUX odróżnia się od klasycznych pergoli lamelowych tym, że lamele nie tylko zmieniają kąt nachylenia, ale również przesuwają się, pozwalając szerzej otworzyć dach.
Zakres obrotu wynosi 90°, jednak możliwość przesunięcia lameli pozwala odsłonić przestrzeń ponad tarasem. Połączenie obrotu i przesuwu sprawia, że sposób otwierania dachu wyraźnie różni się od systemów opartych wyłącznie na zmianie kąta lameli.
W naszej realizacji w Świdwinie wykonaliśmy pergolę AEROLUX na wymiar, uzupełniając ją o bezramowe przeszklenia przesuwne, stałą ścianę aluminiową oraz oświetlenie LED prowadzone po obrysie konstrukcji.
Pergola lamelowa w Dołujach – obrót lameli do 110°
W realizacji w Dołujach wykonaliśmy na wymiar aluminiową pergolę lamelową z zakresem obrotu lameli 0–110°. Konstrukcję uzupełniają trzy screeny ZIIP, zapewniające dodatkową osłonę przed intensywnym słońcem i wiatrem.
Zakres 110° pozwala otworzyć lamele poza pozycję pionową, zwiększając możliwości regulowania światła docierającego na taras. W połączeniu z odpowiednim ustawieniem pergoli pozwala to świadomie regulować nasłonecznienie tarasu w ciągu dnia.
S400 – pergola lamelowa z obrotem do 135°
W pergoli lamelowej S400 aluminiowe lamele obracają się w zakresie 0–135°. Szeroki zakres regulacji pozwala otworzyć je poza pozycję pionową i zmieniać kierunek, z którego światło dociera pod zadaszenie.
Po zamknięciu lamele układają się w jednolitą powierzchnię dachu.
S400 opiera się na obrocie bez przesuwania lameli, pozwalając płynnie zmieniać stopień otwarcia dachu w zależności od nasłonecznienia.
BIO 230 i BIO 120 – pergole lamelowe z obrotem do 175°
BIO 230 i BIO 120 umożliwiają obrót lameli w zakresie 0–175°. Tak szeroki zakres pozwala niemal całkowicie zmienić ich położenie względem padającego światła.
Możliwości tego rozwiązania możemy pokazać na kilku realizacjach BravoFive, obejmujących konstrukcje jedno- i dwumodułowe.
Pergola BIO 230 w Nowej Soli ma wymiary 575 × 570 cm, natomiast wolnostojąca konstrukcja tego samego modelu w Wielkopolsce 641 × 520 cm. Obie mają dwumodułowy dach z niezależnym sterowaniem każdą jego częścią.
Realizacja BIO 120 w Bydgoszczy pokazuje ten sam zakres obrotu lameli w mniejszej, jednomodułowej pergoli o wymiarach 355 × 415 cm.
Jak dobrać pergolę z obrotowymi lamelami do tarasu?
Różnice pomiędzy poszczególnymi rozwiązaniami najlepiej widać w odniesieniu do konkretnego miejsca.
Znaczenie mają wymiary tarasu, jego orientacja względem stron świata, kierunek padania słońca, bryła budynku oraz oczekiwany sposób otwierania dachu. Jeżeli najważniejsza jest regulacja światła poprzez obrót lameli, inne cechy systemu stają się istotne niż wtedy, gdy zależy nam przede wszystkim na szerokim odsłonięciu nieba ponad tarasem.
Dlatego 85°, 90°, 110°, 135° i 175° nie tworzą rankingu pergoli. Są parametrami różnych mechanizmów.
AEROLUX pokazuje to szczególnie wyraźnie. Mimo obrotu lameli do 90° możliwość ich przesunięcia pozwala odsłonić znaczną część dachu. BIO 230 i BIO 120 osiągają inny efekt poprzez bardzo szeroki zakres samego obrotu.
To różne sposoby otwierania dachu i dobry przykład tego, dlaczego pergoli lamelowych nie warto porównywać wyłącznie liczbą stopni.
Pergola jako część architektury domu
Wybór pergoli z obrotowymi lamelami nie sprowadza się do mechanizmu dachu.. Jej proporcje, położenie względem budynku, kierunek lameli, kolor konstrukcji oraz wyposażenie wpływają na komfort tarasu i sposób, w jaki pergola współgra z architekturą domu.
Dopiero odniesienie technologii do konkretnej przestrzeni pozwala w pełni wykorzystać możliwości wybranego systemu. Maksymalny kąt obrotu pozostaje jednym z parametrów – obok kierunku lameli, położenia pergoli względem słońca i jej relacji z bryłą budynku.
